МБОУ Алтанская средняя общеобразовательная
школа с углубленным изучением
отдельных предметов
Юридический и фактический адрес: МБОУ "Алтанская СОШ"  - Республика Саха (Якутия)
Амгинский улус с.Алтанцы , улица С.П. Петрова д.30.
Тел. 8411 (42) 22 - 117, 8411(42) 22 - 276. Электронная почта: mbou_altan@mail.ru
Посетите наш Instagram : mbou_altan
 
 

 

«Айар куттаах Алтаннар» кинигэ сүрэхтэниитин

29 сентября 2015 г.
Быйылгы 2015 сыл  дойдубут Президенэ Владимир Владимирович Путин ыйааҕынан Арассыыйаҕа Литература сылынан биллэриллибитэ.
Тохсунньу 26 күнүгэр Дьокуускай куоракка Литература сылын үөрүүлээхтик аһар тэрээһиңңэ Сахабыт сирин Ил Дархана Егор Борисов дакылаатыгар Литература олоххо улахан суолтатын, сабыдыалын, хас биирдии суруйааччы норуотун иннигэр эппиэти сүгэн, үчүгэйгэ, кэрэҕэ сирдиир улахан оруоллааҕын бэлиэтээбитэ. Онон Литература сыла айар-суруйар эйгэҕэ элбэх түбүктээх уонна үтүө түмүктээх буолара күүтүллэр. Ол курдук, бу сыл чэрчитинэн, Алтантан төрүттээх уонна билигин биһиги нэһилиэкпитигэр олохсуйан олорор айар алыпка уйдаран, бөрүөнү доҕор оңостубут, айар дьоҕурдаах дьоммут хоһоонноро, кэпсээннэрэ түмүллэн, «Айар куттаах Алтаннар» диэн кинигэ күн сирин көрдө!Бу үгүс үлэттэн тахсыбыт кинигэ дьоҥҥо-сэргэҕэ, ааҕааччыга сырдык санаа кыымын саҕа, үрдүккэ, кэрэҕэ угуйа, хомоҕой тыллаах хоһоонньуттарбытын, талба талааннаах биир дойдулаахтарбытын өрүү өйдүү, ахта-саныы, киэн тутта сылдьарбытыгар  күүс-көмө буолара саарбаҕа суох.Онон бука барыгытын ырыаҕа ылламмыт, хоһооңңо холбоммут Кыыс Амма биир ытык-мааны сиригэр, Алтаммыт дьоллоох туонатыгар, үрдүккэ, кэрэҕэ сырдык сулус буолан сыдьаайа сирдиир «Айар куттаах Алтаннар» хомуурунньук сүрэхтэниитигэр үөрэ-көтө ыҥырабыт! Айхаллаах күммүт бэлиэ түгэнигэр тылы биэрэбит хомуурунньукка улэлэспит Алтан орто оскуолатын нуучча тылын уонна литературатын үрдүкү категориялаах учууталыгар Елена Ивановна Стручковаҕа.«Айар куттаах Алтаннар» бырайыагы кэпсии, эһиги иннигитигэр көмүскүү кэлбит  Алтан орто оскуолатын 7, 8 кылааһын үөрэнээччилэрин!Дойдубут барахсан иирэ талах иилэрдээх, арыы талах алардаах суон сураҕырбыт Суола үрэх баһыгар  түөлбэлэнэн, айылҕа маанылаан айбыт кэрэ сирэ-дойдута буолан, урут да, билигин да талба талааннаахтары төрөтө, бэйэтигэр тарда, ыҥыра-угуйа турдаҕа. Алтан күөх кырсыттан сириэдийэн тахсыбыт айар куттаах биир дойдулаахтарбыт, сиргэ тиийэ сүгүрүйэр ытык-мааны дьоннорбут буолаллар - кинигэлээх автордар, «Айар аартыгы тэлээччилэр»!

Илья Михайлович Неустроев – Ырыа Ылдьаа.

1926 с. Алтан нэһилиэгэр төрөөбүтэ. 1958 сылтан хоһоону суруйуунан, онтон мелодияны айыынан утумнаахтык дьарыктанан барбыта. Бэйэтин хоһоонноругар 50-ча ырыалаах. 55 араас инструменнары оҥорбут норуот маастара.  Илья Михайлович 4 хоһооннорун хомуурунньуга күн сирин көрбүтэ. Ырыа Ылдьаа Саха АССР культуратын үтүөлээх үлэһитэ, Амма улууһун бочуоттаах гражданина.

Истиҥ Илья Михайлович Неустроев – Ырыа Ылдьаа тылларыгар уонна мелодиятыгар «Киэһээҥҥи Амма».

 Валерий Власьевич Ноев. 1939с. Алтан нэһилиэгэр Туойдаах диэн алааска күн сирин көрбүтэ. 1960 с. Майаҕа орто оскуоланы үөрэнэн бүтэрбитэ. Оскуоланы бүтэрбит сылыгар Улан-Үдэҕэ Илин Сибиирдээҕи культура институтугар үөрэнэ киирбитэ уонна иккис куурус кэнниттэн уурайарга күһэллибитэ. Саха талааннаах мелодиһа Валерий Ноев үс театрализованнай концеры, икки балладаны, түөрт сюиты, 50-ча ырыаны айан хаалларбыта. Үгүс ырыаларын хоһоонун бэйэтэ айара. Күндү ыалдьыттарбытын эҕэрдэлии кэллилэр кырачаан кыргыттар ансамбыллара. Валерий Ноев тылыгар уонна мелодиятыгар «Току-току ньээм-ньээм». Харитина Семеновна Яковлева. 1927 с. Амма оройуонугар Сатаҕай нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Оскуолаҕа 38 сыл учууталынан үлэлээбитэ. Актыыбынай общественник, кыраайы үөрэтээччи, оройуон хаһыатын общественнай корреспондена этэ. Саха Республикатын үөрэҕириитин туйгуна,  Нууччалыы,  сахалыы тылынан суруйбут 134 хоһоонуттан 70-та бэчээттэммит.  1994 с. «Хоһооннор, 1999 с. «Төрөөбүт кыраайым» диэн хоһооннорун кинигэлэрэ күн сирин көрбүттэрэ. Илья Алексеевич Яковлев. 1928 с. Алтаҥҥа төрөөбүтэ. Абаҕа уонна Чакыр оскуолаларыгар 33 сыл устата үлэлээбитэ. Россия норуотун үөрэҕириитин туйгуна. Хоһоону суруйуунан 16 сааһыттан дьарыктаммыта. 50-ча хоһоонноох. 2004 с.  Амма улуустааҕы типографиятыгар «Оо, күнүм сирэ күндүтүөн!» хоһооннорун хомуурунньуга; 2009 с. «Дойдум, дьонум барахсаттар» диэн хоһооннорун, очеркаларын, ыстатыйаларын хомуурунньуга күн сирин көрбүттэрэ. Августина Никитична Софронова (Ноева) 1946 с. Алтан нэһилиэгэр Ноев Никита Кузьмич дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ. 1966 сылтан Амма оройуонун Болугуругар олохсуйан олорбута, Бологур орто оскуолатыгар учууталынан үлэлээбитэ. М.К.Аммосов аатынан Саха Государственнай университетын кэтэхтэн үөрэнэн, 1984 с. география учууталын идэтин баһылаабыта.  2007 с. Оҕолоро «Хагдарыйбат ньургуһун» диэн ааттаах хоһооннорун хомуурунньугун таһаарбыттара. Сыанаҕа ыҥырыаҕыҥ Алтан орто оскуолатын 7 кылааһын үөрэнээччитэ Марианна Шишигинаны. «Киэҥ хочо үрдүнэн...».Нина Васильевна Гаврильева (Никитина)  1948 с. Амма Алтаныгар Мария Петровна уонна Василий Михайлович Никитиннэргэ күн сирин көрбүтэ. 1977 с. Дьокуускайга сибээс техникумун бүтэрбитэ уонна сибээс тэрилтэтигэр 42 сылын анаабыта. Амматааҕы ЭТУС кылаабынай бухгалтерынан, ыстаарсай экономиһынан үлэлээбитэ. Олоҕун кэлин сылларыгар эмискэ суруйар талаана тахсан, кистии-саба соҕус хоһооҥҥо холоммута.  «Олоҕу таптыырга үөрэнии» диэн хоһооннорун хомуурунньугун оҕолоро 2015 с. бэчээттэппиттэрэ. Нина Васильевна хоһоонун ааҕан иһитиннэриэҕэ Алтан орто оскуолатын 7 кылааһын үөрэнээччитэ Юлиана Никифорова.«Айар абылаҥҥа ылларан», сахалыы хоһоон олугунан дьүөрэ тылы наардаан,   көмүс бөрүө туппут айар куттаах дьоммут саңаттан саңа, кэрэттэн кэрэ айымньылары көңүл көччүтэллэр. Кинилэр истиңник иэйэ сылдьар иһирэх санааларын хоһоонноругар, ырыаларыгар оҕуруо кэриэтэ тиһэн, ааҕааччы киэҥ дьүүлүгэр таһаараллар. Сыанаҕа дохсун ытыс тыаһынан көрсүөҕүҥ автор Анна Трофимовна Петрованы!Бүгүн биһиэхэ күндү ыалдьыт буола кэллэ Педагогическай үлэ ветерана, Россия, Саха Өрөспүүблүкэтин суруналыыстарын союһун чилиэнэ, методист учуутал, кыраайы үөрэтээччи, хомоҕой тыллаах хоһоонньут, ытык-мааны киһибит Мария Михайловна Никитина!«Айар куттаах Алтаннар» кинигэҕэ сыраларын, сылбаларын биэрэн туран үлэлэспит дьоҥҥо, оҕолорго махтал суруктары туттарарбытыгар көҥүллээҥ!1.      Елена Ивановнаҕа Стручкова2.      Алена Алексеевнаҕа Соловьева3.      Никифорова Юлианаҕа, 7 кылаас үөрэнээччитэ4.      Шишигина Марианнаҕа, 7 кылаас үөрэнээччитэ5.      Стручкова Машаҕа, 8 кылаас үөрэнээччитэ6.      Рожина Дуняҕа, 8 кылаас үөрэнээччитэ7.      Неустроева Куннэйгэ, 8 кылаас үөрэнээччитэ8.      Ильина Нюргуянаҕа, 8 кылаас үөрэнээччитэ9.      Дуткина Геяҕа, 8 кылаас үөрэнээччитэ 10.  Филиппов Коляҕа, 8 кылаас үөрэнээччитэКүндү доҕоттор, ытыктабыллаах ыалдьыттар, сайдам-мааны ыччаттар, «Айар куттаах Алтаннар» кинигэ сүрэхтэнии тэрээһинин манан түмүктүүбүт. Өссө да инникитин дыргыл сыттаах, кустук өҥнөөх, күн санаалаах, сулус сыдьаайдаах, хагдарыйбат күөх лабаалаах поэзия күөх хонуутугар хомоҕой хоһооннор хоһулла, ылбаҕай ырыалар ыллана турдуннар.  Көрсүөххэ диэри!
Наверх